Rdza na ostrzu – czy to już koniec noża?

Nie ma takiej stali, która by kiedyś nie zardzewiała. Dla żelaza stan utleniony to stan stabilny i w takiej właśnie formie są wydobywane rudy żelaza – w stanie zwanym pospolicie zardzewiałym. Czy zatem pojawienie się ognisk rdzy na ostrzu noża kuchennego, nawet tego najlepszego japońskiego, to czas na panikę? Oczywiście zdaję sobie sprawę z tego, że wyobraźnia zaczyna nam podpowiadać same drastyczne wizje, ale tak faktycznie te małe rude kropki to tylko efekt wizualny, nie wpływający na jakość krojenia. Nawet jeśli rdzewieje sama krawędź ostrza, to i tak po pewnym czasie będziemy musieli nóż naostrzyć, a tym samym pozbyć się części skorodowanego materiału. Jednak nie należy rdzy lekceważyć. Wręcz przeciwnie! Im szybciej na nią zareagujemy tym dłużej będziemy się cieszyć swoim nożem.

A czym jest tak faktycznie ta rdza na nożu kuchennym?

Żeby się nie wdawać zbytnio w naukowe wyjaśnienia to rdza jest po prostu utlenionym żelazem. I powstaje na każdej stalowej powierzchni pomimo dodawania takich pierwiastków szlachetnych jak np. chrom. Pojawieniu rdzy sprzyja tlen i woda, które są wszechobecne w powietrzu. Osadzająca się na klindze para wodna pod postacią mikroskopijnej powłoki o grubości 1-3 nanometrów wchodzi w reakcję ze stalą, a dzięki resztkom jedzenia, które nie zostały dokładnie usunięte z powierzchni noża, reakcja ta jest dużo szybsza. W normalnych warunkach nie jesteśmy w stanie zobaczyć utlenionej warstwy stali bo jest dla nas przeźroczysta. Jednak gdy dojdą do głosu kwasy, sole lub uszkodzenia mechaniczne (ryski i zadrapania) to warstwa utleniona staje się grubsza i bardziej widoczna.

Suncraft seria SENZO BLACK

Czerwona rdza – czarna rdza – badaj uważnie swoje noże kuchenne.

Pojawiające się na ostrzu noża czerwone tlenki i wodorotlenki żelaza świadczą o rozpoczęciu się reakcji chemicznych i są najbardziej niebezpieczne. Wtedy to właśnie postęp rdzewienia staje się bardziej intensywny i zaczyna wnikać w strukturę samego metalu. Jeśli nie zareagujemy odpowiednio szybko to ognisko przeniesie się w głąb i nieodwołalnie zniszczy nasz ukochany nóż. Za to czarne tlenki zwane magnetytem są bezpiecznym rodzajem rdzy. Powstają w momencie gdy czerwona rdza zostaje pokonana i nie pozwalają na kontynuację utleniania się stalowej powierzchni.

Zapobieganie lepsze od leczenia – choć nie w każdym przypadku.

Jak mówi stare powiedzenie, lepiej zapobiec niż potem się zamartwiać. Stąd najlepiej by nasze noże kuchenne po każdym zakończonym krojeniu były dobrze umyte i wysuszone. Warto też co jakiś czas przetrzeć stalową powierzchnię olejkiem kameliowym albo zwykłym olejem jadalnym. Stworzy to warstwę przez którą trudno się będzie przedostać tlenkom. Aby jednak uspokoić wszystkich entuzjastów krojenia i noży japońskich to powiedzmy to jasno i wyraźnie – nie tak szybko rdza zniszczy nasze noże jakby się to mogło wydawać. W godzinę nie zdąży się przegryźć przez całą grubość noża. Są też takie przypadki gdzie rdza jest wręcz ozdobą ostrza i dodaje uroku, surowości i podkreśla rustykalny wygląd. Takie noże kuchenne jak seria Kurouchi marki Haiku są wręcz pożądane ze względu na pojawiającą się na klindze patynę. Jednak nie jest to czerwona wersja rdzy, z którą należy bezwzględnie walczyć, a mieniący się na szaro i niebiesko magnetyt.

Masahiro seria MV-H

Jak zatroszczyć się o nóż kuchenny ze śladami rdzy?

Z pewnością nie ma co wylewać łez, nawet jeśli nasz nóż kosztował fortunę. Utlenianie się stali jest procesem w bliższym lub dalszym czasie nieuniknionym. Za to możemy miejsca z czerwoną rdzą przetrzeć ostrą nylonową ściereczką z alkoholem lub środkiem czyszczącym. Proces ten powinniśmy powtarzać tak długo aż przestanie się pojawiać czerwona rdza a na klindze zostaną jedynie ślady czarnej rdzy czyli szare plamy. Wtedy będziemy mieli pewność, że korozja w głąb stali została zatrzymana. Być może będziemy chcieli wyszlifować i wypolerować całą powierzchnię klingi. Jednak w takim wypadku trzeba się liczyć z odsłonięciem struktury stali przez pozbycie się już istniejącej warstwy utlenionej i możliwość pojawienia się większych ognisk korozji.